Weryfikacja parametrów przemysłowego endoskopu. Przewodnik po certyfikatach i normach

Endoskopy przemysłowe, będące urządzeniami elektronicznymi wprowadzonymi do obrotu na rynku unijnym, muszą spełniać odpowiednie wymagania prawne i techniczne, aby mogły zostać oznaczone znakiem CE i być legalnie użytkowane na terenie UE. W praktyce oznacza to, że producent potwierdza zgodność wyrobu z właściwymi dyrektywami oraz dokumentacją techniczną, jak i deklaracją zgodności UE. Trzy istotne dokumenty w tym zakresie to:

• Dyrektywa niskonapięciowa LVD: potwierdza, że urządzenie spełnia wymagania w zakresie bezpieczeństwa elektrycznego, a więc chroni użytkownika między innymi przed porażeniem prądem, nadmiernym nagrzewaniem oraz innymi zagrożeniami wynikającymi z eksploatacji sprzętu elektrycznego.

• Dyrektywa EMC: odnosi się do kompatybilności elektromagnetycznej; urządzenie nie powinno zakłócać pracy innych systemów, a jednocześnie samo musi zachować odporność na typowe zakłócenia występujące w środowisku przemysłowym.

• Dyrektywa RoHS: potwierdza ograniczenie stosowania niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, ma to znaczenie nie tylko z punktu widzenia zgodności prawnej, ale również ochrony środowiska i bezpieczeństwa użytkowników.

   

W zastosowaniach przemysłowych endoskop musi zachować pełną sprawność również wtedy, gdy pracuje w kontakcie z pyłem, wilgocią, olejami czy podwyższoną temperaturą.

Trwałość kamer inspekcyjnych

Warunki, w jakich pracują endoskopy przemysłowe nie zawsze są łagodne. Urządzenie często ma kontakt z wodą, olejami, zabrudzeniami technologicznymi czy pyłem. Co więcej, kamera inspekcyjna musi wytrzymywać nacisk, przypadkowe uderzenia oraz pracę w wymagającym środowisku serwisowym. Jednym z najważniejszych parametrów jest stopień ochrony obudowy (np. IP67, IP68, IP69), przy czym klasa IP67 oznacza wysoką pyłoszczelność oraz odporność na krótkotrwałe zanurzenie w wodzie, dlatego stanowi rozsądne minimum przy pracy w otoczeniu wilgoci, zabrudzeń i cieczy eksploatacyjnych.

Wysoka odporność na zapylenie i zamoczenie w wielu branżach jest wymogiem. W motoryzacji, gospodarce komunalnej czy utrzymaniu ruchu sonda pracuje w mokrych, zaolejonych i zabrudzonych przestrzeniach, dlatego musi zachować szczelność oraz pełną sprawność mimo kontaktu z wodą, błotem, smarami czy osadami.
Duże znaczenie ma również materiał, z którego wykonano sondę oraz rodzaj jej zewnętrznego zabezpieczenia. W profesjonalnych endoskopach przemysłowych często stosuje się oploty z materiałów o wysokiej odporności mechanicznej, takich jak plecionka wolframowa lub stal nierdzewna. Tego typu konstrukcja skutecznie chroni wnętrze sondy przed przetarciami, przecięciem i uszkodzeniami powstającymi podczas kontaktu z ostrymi krawędziami badanych elementów.
To właśnie jakość osłony w dużej mierze decyduje o trwałości urządzenia w codziennej eksploatacji. Im lepiej zabezpieczona sonda, tym większa odporność na intensywne użytkowanie w ciasnych i trudnych przestrzeniach roboczych. W tańszych modelach spotyka się zwykle prostsze powłoki z tworzywa lub gumy, które przy częstym użyciu zużywają się szybciej i gorzej znoszą wymagające warunki przemysłowe.

Odporność termiczna endoskopu

W kontekście odporności termicznej trzeba pamiętać, że standardowe endoskopy przemysłowe są przeznaczone do pracy w umiarkowanych warunkach i najczęściej funkcjonują w zakresie około od -10°C do +50°C. Wprowadzenie takiego urządzenia do nagrzanego wnętrza, na przykład kotła, turbiny czy wyłączonego silnika, może doprowadzić do uszkodzenia elektroniki, źródła światła oraz elementów optycznych.

Do inspekcji prowadzonych w podwyższonej temperaturze stosuje się więc specjalne sondy wysokotemperaturowe, które są w stanie wytrzymać krótkotrwałą pracę powyżej 100°C. Z tego względu przed wyborem sprzętu warto zawsze sprawdzić maksymalną dopuszczalną temperaturę roboczą sondy i dobrać ją do rzeczywistych warunków pomiaru.

Trzeba również uwzględnić ryzyko kondensacji pary wodnej, ponieważ gwałtowne przejście z chłodnego otoczenia do gorącego wnętrza może spowodować zaparowanie obiektywu. W bardziej zaawansowanych rozwiązaniach producenci ograniczają to zjawisko poprzez zastosowanie kanałów powietrznych albo układów grzewczych stabilizujących warunki pracy optyki.

Certyfikacja ATEX i IECEx w elektronice przemysłowej

Dyrektywa ATEX stanowi unijny zestaw wymagań odnoszących się do urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem. Obejmuje zarówno urządzenia elektryczne, jak i nieelektryczne, które podczas eksploatacji mogłyby stać się źródłem zapłonu w atmosferze zawierającej palne gazy, pary cieczy lub pyły. W praktyce oznacza to konieczność projektowania sprzętu w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko powstania iskry, nadmiernego nagrzania lub innych zjawisk mogących doprowadzić do zapłonu. Szczegółowe wymagania techniczne określają normy z serii EN 60079, zharmonizowane z dyrektywą ATEX i odpowiadające międzynarodowym normom IEC 60079.

Bardzo ważnym elementem pozostaje prawidłowe oznakowanie urządzenia. Informacje umieszczone np. na tabliczce znamionowej zgodnie z wymaganiami ATEX wskazują między innymi kategorię urządzenia, grupę gazów lub pyłów, dla których zostało ono przeznaczone, a także klasę temperaturową. Dzięki temu użytkownik może szybko ocenić, czy dany sprzęt nadaje się do pracy w konkretnej strefie zagrożonej wybuchem i czy jego zastosowanie będzie zgodne z wymaganiami bezpieczeństwa.
Podobnie jak system ATEX, schemat IECEx bazuje na międzynarodowych normach IEC, w tym przede wszystkim na wspomnianej już serii IEC 60079, i określa wymagania dla urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem na rynkach na całym świecie – w przypadku endoskopów dotyczy to przede wszystkim urządzeń dopuszczonych do pracy w przemyśle naftowym, chemicznym, rafineryjnym czy górnictwie. Jego duże znaczenie wynika z tego, że obejmuje kompleksowy proces badań, oceny i certyfikacji, które są szeroko akceptowane w obrocie międzynarodowym. Dla producentów oznacza to, że urządzenia z certyfikacją IECEx mogą być łatwiej wdrażane w różnych krajach, w których obowiązują globalne standardy bezpieczeństwa.
Istotnym elementem systemu IECEx pozostaje również procedura oceny zgodności określana jako QAR, skoncentrowana na jakości procesu produkcyjnego. W jej ramach prowadzi się regularne audyty, które mają potwierdzić, że urządzenia są wytwarzane w sposób powtarzalny, kontrolowany i zgodny z rygorystycznymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa przeciwwybuchowego. Dzięki temu ocenie podlega nie tylko gotowy wyrób, ale również sam standard organizacji produkcji. Należy wspomnieć, że norma IECEx nie jest standardem dla każdego modelu endoskopu.

Współczesny przemysł nie znosi kompromisów, a kluczem do utrzymania ciągłości produkcji jest bezbłędna diagnostyka. Wybierając systemy pomiarowe od ITA, zyskujesz nie tylko zaawansowaną technologię od czołowych światowych producentów, ale przede wszystkim partnera z ponad 27-letnim doświadczeniem w optymalizacji procesów kontroli jakości.

Nasze urządzenia, odporne na skrajne warunki przemysłowe i wyposażone w perfekcyjną optykę, pozwalają na szczegółową kontrolę jakości, eliminując ryzyko kosztownych przestojów. Co ważne, w ITA nie zostajesz sam z zakupionym sprzętem – zapewniamy pełne wsparcie inżynieryjne, testy aplikacyjne w naszych laboratoriach oraz kompleksową opiekę serwisową przez cały cykl życia produktu. Nie ryzykuj niespodziewanych awarii w swoim zakładzie – skontaktuj się z naszymi doradcami już dziś. Wspólnie dobierzemy rozwiązanie idealnie dopasowane do specyfiki Twojego parku maszynowego!